تبلیغات
ولادت عشق - سنجش هوش هیجانی
 
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : عباس شاه مرادی
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
ولادت عشق
هر که حدمت با خلوص دل به مردم می کند بیشتر او را خدا غرق تنعم می کند




سنجش هوش هیجانی

منبع: روزنامه اطلاعات

بسیاری از افراد با دیدن واژه هوش هیجانی مفهوم هوش، آزمون‌های هوشی، استعداد و هوش بهر را در ذهن خود مرور می‌كنند. اما لازم است بدانید مطالعه تئوری هوش هیجانی كاری نو و جدید است.

هیجان

از اوایل دهه 1980 در مورد هیجانات مطالعه شد.هیجان‌ها نوعی اطلاعات هستند. آنها نوعی علامت هستند كه به ما اطلاع می‌‌دهند چه چیزی را در محیط خود درك و احساس كرده‌ایم و آن را مثبت یا منفی یافته‌ایم.هیجان‌ها معمولاً واكنش كوتاه مدت، شدید و مقطعی هستند و تجربه هیجان پیامدهای كلی به دنبال دارد. هیجان گاه به افراد نیرو می‌بخشد و گاه رفتار آنها را نابسامان می‌كند.خشم، غم، ترس، شادمانی، عشق، نفرت و شرم همه نمونه‌ای از هیجان‌ها هستند كه با تجربه هر نوع آنها تغییرات جسمانی و روانی در فرد ظهور می‌كند.

* ارتباط هیجان با هوش هیجانی

هوش هیجانی همان توانایی شناخت، درك و تنظیم هیجان‌ها و استفاده از آنها در زندگی است. مجموعه‌ای از استعدادها، توانایی‌ها و مهارت‌هایی است كه افراد در جهت سازگاری مؤثر با محیط و كسب موفقیت در زندگی آماده می‌كند و این توانایی‌ها در طول زمان تغییر می‌كند و رشد می‌یابد كه با روش‌های آموزشی قابل اصلاح و بهبود است.

دقت شود در شناخت و درك‌ حالات هیجانی خود و دیگران و كارآیی در تنظیم، كنترل و استفاده از هیجان‌ها در رسیدن به اهداف برای فرد نتایج مثبتی به همراه دارد.

معمول‌ترین علامت اختصار برای هوش هیجانی از روی ضریب هوشی آی‌كیو (IQ) برداشته شده است كه به آن ضریب هیجانی (EQ) می‌گویند.

*تفاوت هوش شناختی با هوش هیجانی

آلفرد بینه در سال 1905 نمونه اولیه آزمون هوش واقعی را تهیه كرد. نمره هوش از تقسیم سن عقلی بر سن تقویمی به دست می‌آید.

هوش شناختی به ما اجازه می‌دهد تا بدانیم اطلاعات چگونه پردازش می‌شود. شناخت‌ها، شباهت‌ها، تقاوت‌ها، استنباط و استنتاج همه به طور واضح در قلمرو شناختی (ادراكی) و عقلی قرار دارند.

هوش هیجانی به طور ژنتیكی قابلیت اكتساب دارد و قابل اصلاح و بهبود است و در طول زندگی فرد همراه با آموزش ارتقا می‌یابد.

شناخت احساسات خویشتن و استفاده از آن برای اتخاذ تصمیم‌های مناسب در زندگی، توانایی اداره مطلوب خلق و خوی، وضع روانی و كنترل تكانش‌ها به وسیله هوش هیجانی سنجیده می‌شود.

* به این مثال توجه كنید:

یك ظرف پر از شكلات روی میز است. دختربچه‌ای آن را می‌بیند. به او گفته‌اند كه می‌تواند یك شكلات را همین حالا بخورد، ولی اگر 5 دقیقه صبر كند، می‌تواند دو شكلات بخورد.

مطمئناً داشتن دو شكلات بهتر از یك شكلات است. بنابراین تصمیم‌گیری آسان به نظر می رسد. اما 5دقیقه برای دخترك خیلی طولانی است. چه كار باید كرد؟ دخترك صورتش را برمی‌گرداند تا شكلات‌ها را نبیند، اما خیلی زود دوباره برمی‌گردد و شكلات برمی‌دارد.

این مثال برای درك معنی و مفهوم هوش هیجانی است. هوش هیجانی می‌تواند در حل مشكلات كمك كند. دخترك می‌تواند با تنظیم هیجان و عكس‌العمل به موقع خود، در مقابل وسوسه پاداش آنی (لحظه‌ای سریع) مقاومت كند.

* ضرورت آگاهی و رشد هوش هیجانی در آموزش پرورش

هوش هیجانی دارای نقش حیاتی در سلامت روانی ـ اجتماعی كودكان است و نبود هوش هیجانی در كودكان به معنای آماده بودن زمینه وقوع انواع مشكلات و مسائل و اختلالات رفتاری در آنها خواهد بود. به عنوان مثال سطح پایین هوش هیجانی باعث كاهش قدرت اراده و قدرت مدیریت می‌شود. همچنین باعث افزایش آلكسی تیمیا، تنبلی، عصبانیت، خشونت و استرس می‌شود.

در مورد رفتارهای بیرونی نیز سطوح پایین هوش هیجانی باعث ضعف در فعالیت‌های تحصیلی، افزایش تمایل به استفاده از دخانیات و الكل و میل به انحرافات جنسی می‌شود.

سارنی در پژوهشی بر روی 400 نفر از كاركنان شركت‌های مختلف دریافت افرادی كه هوش هیجانی بالایی دارند، از شادابی،‌ نشاط، سرزندگی و استقلال بیشتری در كار برخوردارند و عملكرد بهتری دارند. همچنین این افراد نسبت به زندگی خوش‌بین‌تر بوده و در برابر استرس مقاوم‌تر و از پیشرفت و موفقیت بیشتری در زندگی برخوردارند.

بررسی‌های انجام شده در مورد اعتماد به نفس، همدلی، خودابرازی، خوشبینی و تحمل فشارهای روانی كه همگی از مؤلفه‌های هوش هیجانی هستند، نشا می‌دهد كه ارتقای این مهارت‌ها در افراد با ارتقای مهارت‌های اجتماعی و سلامت و بهداشت روان آنها همبستگی معناداری دارد.

گلمن معتقد است وجود IQ به تنهایی برای موفقیت تحصیلی كافی نیست، بلكه فقط 20 درصد در موفقیت نقش دارد و 80 درصد دیگر به هوش هیجانی بستگی دارد.

گاردنر معتقد است مهم‌ترین خدمتی كه آموزش و پرورش می‌تواند در جهت رشد كودك انجام دهد، این است كه او را با توجه به استعدادهایش به سوی مناسب‌ترین زمینه هدایت كند؛ یعنی به جایی كه او در آن خشنود و كارآمد است و این مهم با سنجش هوش شناختی صرف ممكن نیست. بنابراین ما می‌توانیم مفهوم هوش هیجانی را در موقعیت‌های آموزشی مانند مدارس به كار ببریم. به یاری مشاوران و روان‌شناسان تربیتی در رفع نیازهای دانش‌آموزانی كه مشكلاتی در امر تحصیل و اختلالات رفتاری دارند، اقدام كنیم و با آموزش آن گام مهمی در جهت كاهش مشكلات آموزشی، اخلاقی، هیجانی برداریم.

ما می‌توانیم مفهوم هوش هیجانی را در موقعیت‌های آموزشی مانند مدارس به كار ببریم. به یاری مشاوران و روان‌شناسان تربیتی در رفع نیازهای دانش‌آموزانی كه مشكلاتی در امر تحصیل و اختلالات رفتاری دارند، اقدام كنیم و با آموزش آن گام مهمی در جهت كاهش مشكلات آموزشی، اخلاقی، هیجانی برداریم.

*مشكل موجود

با وجود اینكه بیشتر متخصصان تعلیم و تربیت در كشورهای توسعه‌یافته و یا در حال توسعه علاقه زیادی به گسترش سوادآموزی هیجانی نشان می‌دهند، اما متأسفانه این دوره‌ها در سیستم آموزش و پرورش كشور ما هنوز هم ناشناخته و نادراند و معلمان، مدیران مدارس و والدین از وجود چنین دوره‌هایی آگاهی ندارند. هنوز تئوری هوش هیجانی را مترادف با هوش‌های چندگانه گاردنر، و یا هوش عمومی می‌دانند.

در كشور ما دست‌اندركاران و تصمیم‌گیران آموزش همچنان نتایج آزمون‌های هوش شناختی را به عنوان معیار انتخاب رشته در دبیرستان‌ها و پیش‌بینی موفقیت تحصیلی در آینده دانش‌آموزان مورد استفاده قرار می‌دهند و چندان توجهی به تئوری هوش هیجانی نشان نمی‌دهند.

اگر این كار را الان انجام ندهیم، پس چه زمانی اساسی‌ترین مهارت‌های زندگی را به كودكان خواهیم آموخت؟

امید آن داریم كه در آینده روان‌شناسان هوش هیجانی و هوش‌ شناختی را برای فهم بهتر توانایی‌های انسان و پیش‌بینی دقیق‌تر موفقیت و سازگاری با محیط با هم تلفیق كنند.

تعاریف ابعاد هوش هیجانی

1ـ خودآگاهی هیجانی كه توانایی تشخیص و درك احساسات است.

2ـ جرأتمندی (قاطعیت)، یعنی توانایی بیان احساسات، عقاید و افكار خود و ایستادگی برای دفاع از حقوق خود بدون كمرویی و یا پرخاشگری.

3ـ حرمت نفس كه احساس امنیت، نیروی درونی، اعتماد به نفس، خودباوری و مفهوم نسبتاً خوب رشد یافته هویت جنسی در فرد است.

4ـ خودشكوفایی كه فرآیندی مستمر و پویا برای كسب حداكثر رشد توانایی‌ها، قابلیت‌ها و استعدادهاست و به احساس رضایت از خود و زندگی وابسته است.

5 ـ استقلال؛ اشخاص مستقل از اتكا به دیگران در برآوردن نیازهای عاطفی‌شان پرهیز می‌كنند.

6 ـ همدلی؛ افراد همدل به دیگران توجه دارند و به احساسات و نگرانی‌ها و علایق آنها توجه نشان می‌دهند و حساس به این هستند كه دیگران چرا و چگونه و چه چیزی را احساس می‌كنند؟

7 ـ روابط بین فردی كه توانایی صمیمیت و محبت و انتقال دوستی به شخص دیگر و احساس رضایت از این روابط است.

8‌ ـ مسئولیت‌پذیری اجتماعی؛ اشخاص مسئولیت‌پذیر می‌توانند دیگران را بپذیرند و استعدادهای‌شان را به نفع جمع به كار گیرند. كسانی كه فاقد این توانایی هستند، موجب آزار دیگران می‌شوند، نگرش‌های ضداجتماعی دارند و از دیگران سوءاستفاده می‌كنند.

9ـ حل مسأله؛ افرادی كه توانایی حل مسأله دارند، توانایی شناسایی و تعریف مشكلات و كشف و انجام راه‌حل‌های بالقوه موثر برای حل مشكلات را دارند، آنها وظیفه‌شناس و منظم هستند.

10ـ واقعیت‌سنجی، یعنی توانایی ارزیابی ارتباط بین آنچه تجربه می‌شود و آنچه عیناً وجود دارد.

11ـ تحمل فشار؛ این بعد از هوش هیجانی به قدرت من و سازگاری اجتماعی شبیه است. تحمل فشار با آرامش و خودداری و مواجه شدن با مشكلات بدون تحت تاثیر هیجان‌های شدید واقع شدن مرتبط است. كسانی كه تحمل فشار را در حد بالایی دارند، بحران‌ها و مشكلات را بهتر پشت سر می‌گذارند و كمتر دچار احساس ناامیدی و تنهایی می‌شوند.

12ـ انعطاف‌پذیری، انعطاف‌پذیری توانایی منطبق ساختن افكار، عواطف و رفتار با موقعیت‌ها و شرایط دائماً در حال تغییر است. افراد با انعطاف فعال، زرنگ و قادر به واكنش به تغییر ذهن خود بدون تعصب هستند.

13ـ كنترل تكانه؛ افرادی كه توانایی كنترل تكانه دارند، تاخیر انداختن تكانه یا وسوسه انجام عملی را دارند. آنها خوددار و قادر به كنترل خشم خود هستند.

14ـ شادكامی؛ افراد شادمان اغلب احساس خوب و راحتی چه در محیط كار و چه در اوقات فراغت دارند. شادكامی پیامد جانبی یا شاخص مهم هوش هیجانی است. شخصی كه در این عامل ضعیف است، ممكن است نشانه‌هایی از افسردگی، نگرانی، ناامیدی، احساس گناه از زندگی و در موارد شدیدتر افكار و رفتار خودكشی را داشته باشد.

15ـ خوش‌بینی نشان‌دهنده امید به زندگی و رویكردی مثبت به زندگی روزمره است، زندگی را با دید روشن‌تری ببینید.